Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, iklim teknolojileri alanında faaliyet gösteren girişimlerin yenilikçi çözümlerini ticarileştirme sürecinde karşılaştıkları zorluklar ve bu engellerin aşılmasına yönelik finansman modelleri ele alındı.

Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da yapılan COP31 çerçevesinde Oxford Üniversitesi Teknoloji ve Kalkınma Merkezi tarafından "İklim Teknolojilerinin Ticarileştirilmesine Yönelik Yeni Finansman Modelleri" başlıklı panel düzenlendi.

Oxford Üniversitesi Araştırma Görevlisi Abrar Chaudhury, panelde yaptığı konuşmada, iklim teknolojisi girişimlerine finansman sağlanmasında karşılaşılan temel sorunun kaynakların ihtiyaç duyulan alanlara yönlendirilmesi olduğunu söyledi.

Özellikle ilk ticari projelerin hayata geçirilmesinin zor olduğunu belirten Chaudhury, şöyle devam etti:

"Girişimlerin bir fikri oluyor. Üniversitelerde çalışıyor veya hibe desteği alıyorlar. Bu aşamada finansman bulmak nispeten mümkün. Ancak araştırma aşamasından ticari ürüne geçmeye başladıklarında ciddi sorunlarla karşılaşıyorlar. İkinci büyük sorun ise ilk müşteriyi bulmak. Ürününüze gerçekten inanan, risk almayı ve para harcamayı kabul eden ilk müşteriyi bulmak, girişimlerin karşılaştığı en önemli engellerden biri."

Chaudhury, yatırımcıların henüz kendini kanıtlamamış teknolojilere ilişkin ticari risklerin yanı sıra düzenleyici politikalardan kaynaklanan belirsizlikleri de üstlenmek zorunda kaldığına dikkati çekerek, bu durumun finansmana erişimi zorlaştırdığını, araştırma ile piyasa arasında köprü kurulması gerektiğini ifade etti.

Kalkınma bankalarının bu süreçte önemli rol oynayabileceğini vurgulayan Chaudhury, "Bir yatırımcı projeye katılmak istiyor ancak riski çok yüksek görüyor olabilir. Bu noktada kalkınma bankaları, Yeşil İklim Fonu ve diğer fonlar devreye girebilir. Örneğin ilk kayıp riskini üstlenebilirler. Bu, projenin başarısız olması durumunda belirli finansman sağlayıcılarının zararı karşılamayı kabul etmesi anlamına geliyor. Böylece yatırımcıların algıladığı risk azaltılabilir." dedi.

Chaudhury, finansmanda asıl meselenin yalnızca sermaye sağlamak veya risk üstlenmek olmadığını belirterek, "Asıl mesele, risklerin farklı aktörler arasında nasıl paylaşılacağı. Aynı zamanda getirilerin de paylaşılması gerekiyor. Bütün riski girişimin üzerine yükleyip ardından bütün getiriyi de onun elde etmesini beklemek işe yaramaz. Riskleri ve getirileri birlikte paylaşmalıyız." değerlendirmesinde bulundu.

Girişimlerin büyümesi için hibe destekler ve kamu teşvikleri önem taşıyor

Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Genel Müdür Yardımcısı Seçil Yıldız da bankaların başlangıç aşamasındaki girişimleri finanse etmekte zorlandığını dile getirerek, girişimlerin öncelikle teknolojilerini kanıtlaması ve büyümeye uygun bir yapıya ulaşması gerektiğini söyledi.

Yıldız, girişimlerin finansmana erişebilmesi için geliştirdikleri teknolojilerin somut sonuçlar üretmesinin önemli olduğunu belirterek şunları ifade etti:

"Aslında bu aşamada temel mesele bankalar tarafından finanse edilebilir olmak değil. Öncelikle girişimin büyümesi ve finansman sağlanabilecek somut bir yapıya ulaşması gerekiyor. Bunun için ilk olarak teknolojinin kendisini kanıtlaması lazım. Teknolojinin somut bir çıktı üretmesi ve ardından bu çıktının daha büyük ölçekte kullanılmasına yönelik talep oluşması gerekiyor. Talep oluştuğunda süreç çok daha kolay ilerliyor."

Yıldız, teknolojinin kendisini kanıtlaması ve üretilen ürüne yönelik talep oluşmasının ardından bu talebin sürdürülebilirliğinin güvence altına alınması gerektiğini, bu noktada kamu teşvikleri ve öngörülebilir politikaların belirleyici rol oynadığını dile getirdi.

Girişimlerin erken aşamada desteklenmesinin önemine işaret eden Yıldız, "Kişisel olarak bu tür projelerin finanse edilmesini çok önemsiyorum çünkü bu yatırımlar dünyadaki yaşamın sürdürülebilirliği açısından gerekli. Dolayısıyla bu projeleri bulmalı ve desteklemeliyiz. Ancak girişimlerin büyüme aşamasına geçebilmesi için başlangıçta hibe desteklerin sağlanması gerekiyor. Bunun yanında hükümet teşvikleri de bulunmalı." diye konuştu.

Karbon giderim projelerinde ticari güvenin artırılması gerekiyor

Atmosferden karbondioksit yakalama ve karbon giderim teknolojileri üzerine çalışmalar yürüten Climeworks'ün Stratejik Ortaklıklar Sorumlusu Quincy Childs ise henüz gelişme aşamasındaki yenilikçi teknolojilerin ticarileştirilmesinde müşteri talebinin ve satın alma anlaşmalarının önemine dikkati çekti.

Childs, ilk ticari anlaşmaların yapılabilmesi için piyasada güven oluşturulması gerektiğini belirterek, "Biz de kendimizi bu projelerin pazara erişimini sağlayan bir iş ortağı olarak konumlandırıyoruz. Bu kapsamda projelerin sertifikasyon süreçlerine de yardımcı oluyoruz. Çoğu zaman ilk alıcı biz oluyoruz. Ardından proje geliştiricilerini kendi satın alma anlaşmalarını yapabilecekleri şirketlerle tanıştırıyoruz. Böylece olumlu bir zincirleme etki oluşuyor." dedi.

Karbon giderim teknolojilerinin henüz gelişme aşamasında olmasının yanı sıra bu alandaki finansman modellerinin de geleneksel yöntemlerden farklılaştığını ifade eden Childs, şunları söyledi:

"Henüz atmosferden uzaklaştırılmamış karbon miktarları için geleceğe yönelik satın alma anlaşmaları imzalıyorsunuz. Bu, ticari sözleşmelerde özel bir finansman yapısı gerektiriyor. Elbette bunlar satış anlaşmaları ancak çok sayıda fiziksel riskin dikkate alınması ve bu risklerin fiyatlandırılması gerekiyor. Dolayısıyla satın alma anlaşmalarının yapısı oldukça kapsamlı ve riskleri azaltmaya yönelik. Projelerin arkasında ne kadar fazla müşteri bulunursa piyasaya verilen güven mesajı da o kadar güçlü oluyor. Bu güven, teknolojilerin daha büyük ölçekte uygulanabilmesi açısından önemli."

Childs, şirketin portföyüne dahil edeceği projeleri ticari ve bilimsel açıdan ayrıntılı biçimde değerlendirdiğini, bu kapsamda proje sahalarında incelemeler yaptıklarını dile getirdi.

Bu değerlendirmeler sayesinde projelerin piyasa koşullarına uygunluğunu belirlediklerini söyleyen Childs, şunları kaydetti:

"Pek çok girişim bu aşamaya ulaşmakta zorlanıyor. Bu nedenle piyasa büyüdükçe farklı projeleri bir araya getiren aracı iş modellerinin daha fazla yaygınlaşacağını düşünüyorum. Çünkü karbon giderim piyasası yalnızca girişimler ve yatırımcılar için değil, müşteriler açısından da oldukça yeni bir alan. Politika boyutuna baktığımızda ise ticari faaliyetleri hızlandıracak düzenlemelerin önem taşıdığını görüyoruz."

TeknolojiEkonomiAntalyaFinansEnerjiÇevre