Haber: Berfin BAYIR
(TBMM) - YENİ Parti milletvekilleri Salih Uzun, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda İçişleri Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi görüşmelerinde bürokratlara ve mülki idare amirlerine seslenerek, "Sizin sadakatiniz devlete ve kanunlara olmalıdır, şahıslara değil" dedi. Uzun, mülki idareyi "son kale" olarak nitelendirerek "Mülki idare dağılmasın ki tekrar toparlama imkanımız ortadan kalkmasın" ifadelerini kullandı. YENİ Parti İzmir Milletvekili Murat Bakan ise bütçede teknoloji yatırımlarına yer verildiğini ancak kolluk kuvvetlerinin özlük, sosyal ve sendikal haklarının göz ardı edildiğini belirterek, polis intiharlarının araştırılması için Meclis araştırma komisyonu kurulmasını istedi.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. Komisyonda İçişleri Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının 2027 yılı bütçesi, kesin hesabı ve Sayıştay Raporları görüşülüyor. İçişleri Bakanı Mustafa Çitfçi'nin sunumunun ardından gruplar adına konuşmalara geçildi.
UZUN: "HİÇBİR ŞEY OLMAMIŞ GİBİ KONUŞAMAM"
YENİ Parti İzmir Milletvekili Salih Uzun, bütçe görüşmelerine ilişkin konuşmasında, ülkenin içinde bulunduğu koşulları gerekçe göstererek önceden hazırladığı konuşmayı yapmayacağını söyledi. "Bugün SZC TV'ye el konulduğunu" belirten Uzun, daha önce Flash TV ve TELE 1'in de benzer süreçlerle karşı karşıya kaldığını ifade etti. Şirketlere de el konulduğunu kaydeden Uzun, "Sadece ifade özgürlüğüne, basın özgürlüğüne el konulmadı, onlar gasp edilmedi; mülkiyet hakları da gasp ediliyor" dedi.
İçişleri Bakanı'na devlet yönetiminin temel ilkelerini hatırlatmak istediğini belirten Uzun, modern devleti devlet yapan dört temel ilkenin kanuni idare, kurumsal idare, düzenli idare ve zor kullanma tekeli olduğunu söyledi. Kanuni idare ilkesinin devletin bütün iş ve işlemlerinin önceden belirlenmiş somut ve genel kurallara göre yürütülmesini gerektirdiğini belirten Uzun, "Yani devlet keyfi olamaz. İkincisi kurumsal idare ilkesi. Yani devletler kişilere, şahıslara bağlı değildir; kurumlar üzerine kaimdir. Yani birincisi devlet keyfi olamaz, ikincisi devlet şahsi olamaz" ifadelerini kullandı.
Düzenli idare ilkesinin devletin bütün faaliyetlerinin öngörülebilir olmasını gerektirdiğini kaydeden Uzun, bu ilkenin müktesep hakların, mülkiyet hakkının ve kanun önünde eşitliğin de teminatı olduğunu söyledi. Devletin zor kullanma tekelinin de temel ilkelerden biri olduğunu belirten Uzun, asayişin sağlanması işleviyle birlikte değerlendirildiğinde İçişleri Bakanlığı'nın devletin somutlaşmış hali olduğunu ifade etti.
"TÜRKİYE, KANUN DEVLETİ OLMAKTAN DA ÇIKIYOR"
Uzun, 2017'de yapılan anayasa değişikliğiyle yönetim sisteminin değiştiğini, 2018'de çıkarılan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile devlet kurumlarının işleyişinin ortadan kaldırıldığını savunarak "Bir siyasal iktidarla, yani bir hükümetle devlet arasındaki ayrım ortadan kalktı. Bir hükümetle devleti ayıran bütün kurumlar imha edildi. Tam anlamıyla kişisel, şahsi bir yönetime geçildi" dedi.
Yapılması gerekenin yeniden devlete ve devletin gereklerine dönmek olduğunu, dört temel ilkenin yalnızca yönetilenler ve muhalifler için değil, iktidar sahipleri için de güvence oluşturduğunu söyleyen Uzun, İçişleri Bakanı'na değil, salonda bulunan bürokratlara seslenmek istediğini belirterek, "Değerli bürokratlar, sizin sadakatiniz devlete ve kanunlara olmalıdır; şahıslara değil. Sizin güvenceniz, hepimizin güvencesi kanuni idare ilkesidir. Aman ha buna dikkat edin. Daha bir yıl öncesine kadar devletin en üst kademesindeki bürokratlardan biri olan, 10 yıla yakın Devlet Denetleme Kurulu Başkanı olan kişi, bürokrat, şimdi 'Ben bir tek ifadeyle tutuklandım' diye dert yanıyor. Bakın, bunu herkes ibret alsın" diye konuştu.
İnsanların şirketlerine el konulmasının, mülkiyet hakkının ortadan kaldırılmasının ve 30 yıl önce verilmiş bir diplomanın geriye dönük iptal edilmesinin kanuni idare güvencesini ortadan kaldırdığını savunan Uzun, "Bugün eğer siz bu biraz önce saydığım şeyleri ortadan kaldırırsanız, insanların şirketlerine çökerseniz, mülkiyet hakkını ortadan kaldırırsanız, 30 yıl önce verilmiş bir diplomayı geriye dönük iptal ederseniz, kanuni idare güvencesini ortadan kaldırırsanız, devlet olma vasfını ortadan kaldırırsanız, o zaman da işte o yapı gelir, sizin en üst bürokratınızı bir kişinin ifadesiyle tutuklar" ifadelerini kullandı.
"MÜLKİ İDARE DAĞILMASIN"
Özellikle mülki idare amirlerine seslenen Uzun, Tanzimat'tan bu yana modern devletin kurulması çabasında mülki idarenin önemli katkısı olduğunu belirtti. Mülki idareyi devletin son kalesi olarak gördüğünü ifade eden Uzun, "Her gün o devletin bir parçasının yıkıldığını görünce insan ister istemez son kale olarak gördüğüm o mülki idareye seslenesi geliyor. Ben öyle yapıyorum. Son kale olarak gördüğüm o mülki idareye sesleniyorum. Bari siz dikkatli olun. Bari siz bunlara uymayın" dedi.
Mevcut yönetim sistemiyle devletin yönetilemeyeceğini savunan Uzun, mülki idarenin ayakta kalması gerektiğini söyledi. Uzun, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bir gün gelecek, ömrün sonunda Türkiye tekrar devlete dönecek, tekrar önce kanun devletine, sonra hukuk devletine dönecek. Ama o güne kadar ne olur mülki idare hiç olmazsa ayakta kalsın. Mülki idare dağılmasın. Mülki idare dağılmasın ki tekrar toparlama imkanımız ortadan kalkmasın. Sizlere özellikle sesleniyorum. Bugün önümüzdeki siyasetçileri kendinize örnek almayın. Tanzimat'ın paşalarını, Tanzimat'ın nazırlarını, Tanzimat'ın bürokratlarını kendinize örnek alın. Açın Tanzimat Fermanı'nı okuyun. Tanzimat Fermanı'ndan önce kanuni idare güvencesi yokken paşaların, bürokratların, sadrazamların başına ne geliyor, ona bakın. Tanzimat'la birlikte gelen kanuni idare güvencesinin ne anlama geldiğini fark edin. Buna sahip çıkın, Tanzimat'a sahip çıkın, Türk devlet geleneğine sahip çıkın."
MURAT BAKAN: "BÜTÇEDE İNSAN YOK"
YENİ Parti İzmir Milletvekili Murat Bakan da İçişleri Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesine ilişkin değerlendirmesinde, yeni İçişleri Bakanı'ndan beklentilerinin yüksek olduğunu söyledi. Bakan, bunun nedenlerinden birinin Bakan'ın polis babası olması ve kolluk kuvvetlerinin çalışma koşullarını anlayabilecek bir konumda bulunması olduğunu belirtti.
Bunun kendi 12'nci bütçe görüşmesi olduğunu ve dördüncü İçişleri Bakanı ile karşı karşıya bulunduğunu ifade eden Bakan, önceki bakanların kolluk kuvvetlerinin beklentilerini karşılayamadığını söyleyerek, "Sizin kimliğinizi oluşturan unsurlardan birisi de polis babası olmanız. Dolayısıyla bir polisin, bir kolluk kuvvetinin sabah nasıl işe gittiğini ve ailesinin nasıl beklediğini, o maaşla nasıl geçindiğini bilen, bilmesi gereken bir insansınız. Dolayısıyla en fazla beklenti sizde, tüm bakanlar içinde söylüyorum" dedi.
Bakan, İçişleri Bakanlığı bütçesinde teknoloji yatırımlarına yer verildiğini ancak kolluk kuvvetlerinin çalışma koşulları ve haklarına ilişkin yeterli düzenleme bulunmadığını belirterek "Bütçede her şey var; teknoloji var, İHA var, SİHA var, yazılım var, siber çalışması var. İnsan yok" ifadelerini kullandı.
Teknolojik imkanları kullanacak ve uyuşturucuyla, organize suçla mücadele edecek insan kaynağının önemine dikkati çeken Bakan, bütçede kolluk kuvvetlerinin fazla mesai, özlük, sosyal, hukuki ve sendikal haklarına ilişkin düzenlemelerin bulunmadığını söyledi.
"POLİSİN SENDİKA HAKKINA KAVUŞMASI LAZIM"
Kolluk kuvvetlerinin kendilerini sahipsiz ve yalnız hissettiğini belirten Bakan, polislerin sendika hakkına kavuşması gerektiğini vurgulayarak, "Kolluğun öncelikle sendika hakkına kavuşması lazım. Dünyada 200 binin üzerinde, 100 binin üzerinde polisi olan modern ülkelerin tamamında polis sendikası var. Ben defalarca söyledim, Fildişi Sahili'nde polis sendikası var. Polisin militarist bir örgüt olmadığını, polisin özlük haklarını, sosyal haklarını, bir soruşturmayla karşılaştığında hukuki haklarını savunan sendikası var" dedi.
Polislerin soruşturma geçirdiklerinde kendilerini sahipsiz hissettiklerini belirten Bakan, amir baskısı ve mobbingin de bireysel yaklaşımlarla ortadan kaldırılamayacağını söyledi.
Sınır güvenliğinin yeniden kolluk kuvvetlerine devredilmesi gerektiğini de savunan Bakan, "Tüm demokratik ülkelerde sınır güvenliği kollukta. Bunun bir plan dahilinde Kara Kuvvetleri Komutanlığından tekrar kolluğa devredilmesi lazım" diye konuştu.
POLİS İNTİHARLARI İÇİN ARAŞTIRMA KOMİSYONU ÇAĞRISI
Polis intiharlarının nedenlerinin araştırılması gerektiğini, geçmiş dönemlerde polis intiharlarına yönelik açıklamaları eleştiren Bakan, "Polis intiharlarının arkasında ağır çalışma koşulları, ağır mesai koşulları, mobbing, amir tahakkümü vardır. Bu işin üstüne gidilmesi gerekir. Bir Meclis araştırma komisyonu kurulması gerekir. Bunu da AK Parti ve diğer siyasi partilerden arkadaşlarıma tekrar vurgulamak istiyorum" dedi.
PolitikaGüncel