ABD Ticaret Bakanlığı’nın, Çinli şirketlerin gelişmiş yapay zeka çiplerine üçüncü ülkeler üzerinden erişimini engellemeyi amaçlayan yeni kuralı, Washington ile Pekin arasında yeni bir gerilim başlattı.
“EKONOMİK ZORLAMANIN TİPİK ÖRNEĞİ”
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, salı günkü olağan basın toplantısında, ABD Ticaret Bakanlığı’nın pazartesi günü yayımladığı ve ABD’nin gelişmiş çip teknolojisine uzaktan erişimi düzenleyen geçici nihai kurala ilişkin soruları yanıtladı.
Guo, ABD’nin ulusal güvenlik kavramını defalarca aşırı genişlettiğini ve ihracat kontrol önlemlerini kötüye kullandığını savundu. Guo’ya göre ABD, Çin’in yüksek teknoloji sektörlerinin gelişimini haksız yere baskılamak için Çin ile diğer ülkeler arasındaki normal ticarete ve bilimsel-teknolojik iş birliğine keyfi şekilde müdahale ediyor.
Bu tür uygulamaların tipik birer ekonomik zorlama ve sınır ötesi yargı yetkisi örneği olduğunu söyleyen Guo, söz konusu adımların iki ülke arasında varılan ortak mutabakatlara aykırı olduğunu ileri sürdü. Guo, kısıtlamaların Çinli şirketlerin meşru hak ve çıkarlarını zedelediğini ve küresel sanayi ile tedarik zincirlerinin istikrarını bozduğunu vurguladı. Çin’in meşru hak ve çıkarlarını kararlılıkla korumak için gerekli önlemleri alacağını da sözlerine ekledi.
5 ÜLKEYE LİSANS ZORUNLULUĞU
ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS) tarafından 16 Kasım’da yayımlanan kural, gelişmiş yapay zeka çiplerinin Singapur, Malezya, Tayland, Endonezya ve Brezilya’ya ihracatını ABD lisansına bağlıyor. Kuralda bu 5 ülkenin, çiplerin Çin’e yasa dışı yollarla aktarılması bakımından normalin üzerinde risk taşıdığı belirtiliyor. ABD merkezli şirketler ise aylık raporlama yükümlülüklerini yerine getirmeleri halinde lisans zorunluluğundan muaf tutuluyor.
VERİ MERKEZLERİNE DE KISITLAMA
Kural, dünyanın herhangi bir yerindeki veri merkezlerinin, merkezi Çin, Makao ya da Rusya ve İran gibi ABD silah ambargosu uygulanan ülkelerde bulunan şirketlere büyük ölçekte işlem gücü sağlamasını da lisansa bağlıyor. Bu tür hizmet veren mevcut veri merkezlerinin, kural yürürlüğe girdikten sonra 90 gün içinde lisans alması gerekiyor. Yeni düzenleme, Trump yönetiminin geçen yıl yürürlükten kalkmasına izin verdiği Biden dönemine ait “Yapay Zeka Yayılım Kuralı”nın da yerini alıyor.
BIS, 166 sayfalık kuralın Hazine Bakanlığı ve Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi’nin yönlendirmesiyle hazırlandığını açıkladı.
TRUMP’IN ÇİN ZİYARETİ ÖNCESİ
Kural, ABD Başkanı Donald Trump’ın 18-19 Kasım’da Şenzen’de düzenlenecek APEC Zirvesi için Çin’e gitmesinden kısa süre önce yayımlandı. Trump’ın 19 Kasım’da Şi Cinping ile ikili görüşme yapması bekleniyor.
SİNGAPUR ETKİLERİ DEĞERLENDİRİYOR
Kısıtlama getirilen ülkelerden Singapur’un Dijital Kalkınma ve Bilgi Bakanlığı ile Ticaret ve Sanayi Bakanlığı da ortak açıklama yaptı. Singapur, düzenlemenin etkilerini değerlendirdiğini ve güvenilir erişim sağlanması için ABD ile temas halinde olduğunu bildirdi.
Dış PolitikaTeknolojiEkonomiGüncelDünya